Limburg

In Limburg komen alle typen risicobronnen voor: Bedrijven, wegen, spoorwegen, waterwegen, vliegvelden en buisleidingen. In het oog springende voorbeelden zijn het chemiecluster Chemelot, de A2, de spoorverbindingen en diverse hogedruk aardgasleidingen waarmee Nederland gas naar het buitenland exporteert. In Limburg zijn circa 350 bedrijven gevestigd waar gevaarlijke stoffen worden opgeslagen, geproduceerd of gebruikt (Bevi bedrijven). Hiervan zijn er 20 geclassificeerd als Brzo inrichting. In vrijwel alle Limburgse gemeenten zijn Bevi bedrijven gevestigd, zoals LPG tankstations, koelhuizen of transportbedrijven. Over alle rijkswegen en provinciale wegen worden in meer of mindere mate gevaarlijke stoffen getransporteerd. Met andere woorden, externe veiligheid speelt in Limburg. Gemeenten, Provincie en veiligheidsregio werken samen om veiligheid te borgen.

Waar kunt u terecht met vragen?

De deskundigenpool komt voort uit een samenwerkingstraject waarbij een viertal ‘centrumgemeenten externe veiligheid’ de andere gemeenten ondersteunen bij de uitvoering van externe veiligheidstaken. Iedere regio heeft haar eigen aanspreekpunt (zie hieronder). Alle EV-experts van de centrumgemeenten samen, vormen de Deskundigenpool Externe Veiligheid.

U kunt bij de aanspreekpunten terecht met vragen, waaronder:

Inventarisatie risicovolle situaties;
Risicoberekeningen voor hogedruk aardgasleidingen;
Beoordelen van QRA's;
Externe veiligheid en ruimtelijke ordening, toetsen van bestemmingsplannen
Professionalisering van de werkprocessen externe veiligheid;
Ontwikkelingen van beleidsvisies EV;
Transport van gevaarlijke stoffen;
Saneringen (bv LPG);

Limburgse Programma Externe Veiligheid

De Limburgse gemeenten, de provincie, de brandweer en de veiligheidsregio’s
werken samen op het gebied van externe veiligheid. Voor de periode 2011-2014 is, net als de afgelopen jaren, een uitvoeringsprogramma opgesteld met daarin doelstellingen die moeten bijdragen aan een veiliger Limburg.

Een evaluatie heeft laten zien dat er de afgelopen jaren veel is bereikt. Risico’s zijn in beeld, vergunningsituaties onder controle en het borgen van externe veiligheid in werkprocessen en bestemmingsplannen is sterk verbeterd. Het model waarbij de deskundigheid op het gebied van externe veiligheid via de centrumgemeenten wordt georganiseerd, heeft daaraan een belangrijke bijdrage geleverd.

De kern van het programma 2011-2014 bestaat uit vier zogenaamde programmalijnen. Een programmalijn is daarbij een samenhangend geheel van activiteiten die zich richten op één specifiek aspect van de ambities.

De vier programmalijnen zijn:

– Verbeteren van de digitale informatievoorziening rond externe veiligheid
– Borgen van de goede bestuurlijke kaders
– Borging van externe veiligheid in processen en organisaties
– Doorbreken van EV-dilemma’s bij herontwikkeling

Het Uitvoeringsprogramma externe veiligheid 'Veiligheid maken we samen, 2011-2014' is op 15 maart 2011 vastgesteld door Gedeputeerde Staten.

Speerpunt: Samenwerking en deskundigheid

In Limburg werken de Provincie en vier centrumgemeenten externe veiligheid samen om de regio te ondersteunen bij de uitvoering van externe veiligheidstaken.

Reeds in 2007 hebben de provincie Limburg en Limburgse gemeenten geconcludeerd dat een adequate uitvoering van het externe veiligheidsbeleid bundeling van kennis en kunde vereist. In het daarop volgend traject is een samenwerking opgezet waarbij een viertal ‘centrumgemeenten externe veiligheid’ de andere gemeenten ondersteunen bij de uitvoering van externe veiligheidstaken. Iedere ‘centrumgemeente’ (ic. Maastricht, Venlo, Heerlen en Sittard-Geleen) heeft een aanspreekpunt waar de regio terecht kan met vragen. In hun werk worden zij bijgestaan door een groep van specialisten die werken bij de Provincie Limburg en de ’centrumgemeenten’: de Deskundigenpool Externe Veiligheid. Bij de aanspreekpunten kunnen gemeenten terecht met vragen. De contactgegevens staan hierboven.

Speerpunt: Beleid en instrumenten

Gezamenlijke Beleidsvisie Externe Veiligheid Limburg

Onder projectleiding van de gemeente Heerlen en de gemeente Sittard-Geleen is de Gezamenlijke Beleidsvisie Externe Veiligheid Limburg geactualiseerd. De beleidsvisie formuleert de visie van Limburgse overheden op het vlak van externe veiligheid en geeft aan hoe gemeenten en provincie bij besluiten over situaties met een extern veiligheidsrisico met hun beleidsvrijheid zouden kunnen omgaan.

Provinciaal Inspectieprogramma Brzo

Op 1 april 2007 is het provinciaal inspectieprogramma 2007-2011 in werking getreden. Hiermee wordt een impuls gegeven aan de versterking van de veiligheid in Limburg door professionalisering als ook aan de integraliteit van het toezicht. Provinciale expertise wordt beschikbaar gesteld aan gemeentelijke overheden. Hierdoor ontstaat een voedingsbodem voor de verdere kwaliteitsverbetering op het vlak van externe veiligheid binnen het taakveld 'handhaving'.

Contourennota externe veiligheid

Op 17 december 2010 is door het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Limburg-Noord de Contourennota externe veiligheid vastgesteld. Met dit nieuwe beleid wordt het voor bestuurders eenvoudiger om nut en noodzaak van maatregelen uit het advies van de Veiligheidsregio Limburg-Noord af te wegen bij ruimtelijke ontwikkelingen en milieuvergunningsprocedures. Dat kan doordat, in een vroege fase van het planproces, de impact van een incident met gevaarlijke stoffen op de omgeving in beeld wordt gebracht. Bij de impact van een incident gaat het niet alleen om slachtoffers, ook economische schade, maatschappelijke onrust of verminderde bereikbaarheid worden in beeld gebracht. Deze informatie neemt het bestuur mee in de afweging, de zogenaamde “verantwoording groepsrisico”. Ter ondersteuning van dit proces is een instrument ontwikkeld, de impact-tool. Voor meer informatie zie hieronder bij Impact tool.

Impacttool

Om de impact in beeld te brengen heeft adviesbureau DHV, in samenwerking met vertegenwoordigers van de brandweer, GHOR en politie en vertegenwoordigers van diverse gemeenten uit de Veiligheidsregio Limburg-Noord, een “impacttool” ontwikkeld. De impacttool is een internetapplicatie die gebruik maakt van gegevens over risicovolle objecten, transportassen en kwetsbare functies uit de professionele risicokaart.
De impacttool geeft kwalitatief inzicht in de impact van een incident met gevaarlijke stoffen. Daarnaast geeft de impacttool ook inzicht in mogelijke maatregelen om de impact te voorkomen en/of te beperken.

Toegang tot impacttool: De impacttool is nu opgeleverd en via www.ev-scenario.nl alléén toegankelijk voor de ambtenaren van de gemeenten in de Veiligheidsregio Limburg-Noord. Daarnaast kunnen alle medewerkers van de Veiligheidsregio Limburg-Noord van de impacttool gebruik maken. Om toegang te krijgen dien je een gebruikerslicentie en een inlogcode aan te vragen.

De impacttool maakt gebruik van gegevens uit de professionele risicokaart. Je dient daarom wel over een account van de professionele risicokaart te beschikken. Als je hierover nog niet beschikt dan kun je dit aanvragen via risicokaart@prvlimburg.nl.

Projecten

Provinciale Wegen

De provincie Limburg heeft de externe veiligheid langs provinciale wegen en enkele gemeentelijke wegen onderzocht. Deze studie geeft inzicht in het huidige en het toekomstige PR en GR van transporten van gevaarlijke stoffen. Om dit inzicht te krijgen zijn vervoersstromen en de ligging van chemische clusters geanalyseerd. Vervolgens zijn voor alle wegen met substantiele vervoersbewegingen berekeningen uitgevoerd op basis van DVS vervoersgegevens aangevuld met een aantal tellingen. Het PR is berekend en het GR voor de huidige situatie en een toekomst scenario waarbij rekening is gehouden met groei van de vervoersbewegingen én ruimtelijke plannen van gemeenten langs de betreffende wegen of wegvakken.

Centraal Invoerteam RRGS

Binnen de programmalijn ‘Verbeteren digitale infrastructuur’ heeft de provincie Limburg het project ‘Centrale invoer Risicoregister’ opgestart. Het doel van dit project is de kwaliteit en volledigheid van het Risicoregister Gevaarlijke stoffen te verbeteren zodat er een adequate basisregistratie is van risicobronnen in Limburg. Binnen het project is een invoerteam opgezet dat de feitelijke invoer in het RRGS uitvoert. Het team bestaat uit twee ambtelijke medewerkers en medewerkers van adviesbureau Windmill. Op verzoek van de gemeenten voert het team kosteloos mutaties uit in het RRGS. De werkwijze voor de invoer en de daarbij verwachte inspanning van de gemeente, is uitgewerkt in een ‘Procedureblad werkwijze’. Naast de invoer van het RRGS wordt binnen het project aangestuurd op diverse verbeterprocessen, waaronder generieke kwaliteitsslagen in het RRGS en deskundigheidsbevordering van het bevoegd gezag.

Platform Externe Veiligheid

Het platform is door provincie, veiligheidsregio en gemeenten opgericht vanuit de behoefte om ervaring te delen, samenwerking te bevorderen, gebruik te maken van elkaars kennis en uniformiteit te bereiken bij het uitvoeren van EV-taken. Aan het platform nemen deel medewerkers van de vier centrumgemeenten EV en ca. 10 andere gemeenten, de regionale hulpdiensten en Provincie Limburg. Deze vertegenwoordigers kunnen afhankelijk van de aan de orde zijnde onderwerpen per instantie variëren. Voor meer achtergrond, zie het document Missie en Visie.

Blauwdrukken voor een beleidsvisie

In de periode 2010 - 2011 heeft de gemeente Venlo vier zogenaamde blauwdrukken voor een beleidsvisie EV opgesteld. In de blauwdrukken is beschreven hoe een processtap of onderdeel van een beleidsvisie EV kan worden georganiseerd. De blauwdrukken zijn zodanig opgesteld dat elke gemeenten zelfstandig het proces om te komen tot een beleidsvisie EV kan organiseren. De vier blauwdrukken gaan in op:

Regionale veiligheidsvisie Chemelot/Westelijke Mijnstreek

De aanwezigheid van Chemelot en het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor in de Westelijke Mijnstreek zorgt voor veiligheidsrisico’s. Deze activiteiten voorzien aan de andere kant in een economische behoefte. Tegelijkertijd moeten mensen prettig kunnen wonen en leven in de gemeente, ook in de omgeving van Chemelot en het spoor. Binnen dat spanningsveld moeten overheden afwegingen maken over ontwikkelingen op en rond het Chemelot-terrein. De veiligheidsvisie beschrijft hoe gemeente om wil gaan met ontwikkelingen op het gebied van ‘chemie’. Het uitgangspunt is dat het woon- en leefklimaat gelijk blijft of waar mogelijk verbeterd wordt. De visie Chemelot / Westelijke Mijnstreek is tot stand gekomen in samenwerking met de gemeenten Stein en Beek, de regionale brandweer Zuid-Limburg, de provincie Limburg en Chemelot.
De kern van de visie luidt:
De huidige veiligheidssituatie wordt aanvaardbaar bevonden, omdat de volgende zaken goed zijn geregeld:

Er zijn speciale en extra veiligheidsvoorzieningen op de site getroffen om de kans op incidenten en de gevolgen daarvan zo klein mogelijk te houden.
Er is een hoogwaardige en goed uitgeruste site-brandweer en rampbestrijdings-organisatie.
Nieuwe inzichten in bewezen veiligheidsmaatregelen worden toegepast waar dat bedrijfseconomisch verantwoord is.

EV in consoliderende bestemmingsplannen

Regelgeving op het vlak van externe veiligheid bepaalt dat een besluit over een ‘conserverende’ bestemmingsplan getoetst moet worden als ware het een nieuwe situatie en maatregelen ter verbetering van de bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid overwogen moeten worden. Aangezien het aan nieuwe ontwikkelingen ontbreekt zijn er zelden economische dragers waarmee genoemde maatregelen gefinancierd kunnen worden.
Tegen deze achtergrond en de lopende actualisatieslag van ruimtelijke plannen is een leidraad opgesteld die helpt bij het borgen van externe veilighied in het 'conserverende' bestemmingsplan. De leidraad Externe veiligheid in conserverdende bestemmingsplannen gaat vooral in op het verantwoorden van het groepsrisico volgens de wettelijke eisen, waarbij in de context van het conserverend bestemmingspan een pragmatische insteek wordt gehanteerd voor een aantal elementen uit
de verantwoordingsplicht.

Bouwsteen Kleine Bouwplannen

(in bewerking)

Best practices verantwoording groepsrisico

Veel gebieden in de buurt van risicobronnen (gevaarlijke stoffen) zitten op slot. Vanwege de hoogte van het groepsrisico worden ontwikkelingen tegengehouden. Dit is een legitieme keuze van het bevoegd gezag, maar zo’n keuze blijkt in de praktijk vaak niet nodig. In een brochure wordt aan de hand van zeven verschillende thema’s inzichtelijk gemaakt welke middelen beschikbaar zijn om veiligheid op ontwikkelingslocaties te verhogen. Gekozen is de thema’s grotendeels uit te werken naar de context van stationslocaties omdat dit veel voorkomende groepsrisicoknelpunten zijn. Naast de drie klassieke thema’s (zonering, bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid) zijn ook drie extra thema’s uitgewerkt: bouwen boven het spoor, integrale milieuplanologie en bronmaatregelen bij buisleidingen. Deze drie thema’s bieden verassende mogelijkheden voor veilige ontwikkeling op risicovolle locaties. Tot slot is ook het thema "dont’s" uitgewerkt. Dit thema bevat enkele aspecten die veilige ontwikkeling op risicolocaties juist in de weg kunnen staan, De uitgewerkte thema’s zijn gebaseerd op best-practice-ervaring. De toepasbaarheid van de thema’s verschilt per casus.

Wettelijke adviestaak Veiligheidsregio

De Veiligheidsregio is een samenwerkingsverband van de brandweer, GHOR en politie. Zij is een wettelijk adviseur voor het bevoegd gezag bij de verantwoording groepsrisico. De provincie Limburg kent twee Veiligheidsregio's: Limburg-Noord en Zuid-Limburg.
Gemeenten die advies aanvragen bij de Veiligheidsregio Limburg-Noord kunnen dat doen via www.brandweerln.nl. Daar kan onder "adviesaanvraag ev" een adviesaanvraag worden ingediend. De bij de aanvraag behorende stukken kunnen vandaar uit worden meegestuurd.
Binnen een week na het indienen van de adviesaanvraag ontvangt de indiener een ontvangstbevestiging. Daarop zijn ook de contactgegevens opgenomen van de adviseur die de aanvraag in behandeling heeft.

Diverse Rapporten en Publicaties

Contourennota externe veiligheid, 2010, Veiligheidsregio Limburg-Noord
Externe Veiligheid provinciale wegen, 2010, Arcadis, in opdracht van Provincie Limburg
Gezamenlijke Beleidsvisie Externe Veiligheid Limburg, Provincie Limburg
Veilig Vooruitzicht, 2010, ArenA consulting, in opdracht van Provincie Limburg

Interessante Websites

Contact

Voor vragen over het Limburgs uitvoeringsprogramme externe veiligheid "Veiligheid maken we samen" kunt u contactopnemen met het programmabureau externe veiligheid, bereikbaar op werkdagen van 9.00 tot 17.00 uur. Tel. 043 - 389 7508.