Bevb wat kun je ermee?

Een half jaar werken overheden en bedrijfsleven nu met het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb). Tijd voor een tussenbalans: wat heeft deze algemene maatregel van bestuur hen gebracht? Op zoek naar een antwoord organiseerde Relevant, netwerk externe veiligheid en het Platform Transportveiligheid onder de titel Bevb, wat kun je er mee? een themabijeenkomst. De uitkomst in grote lijnen: er zijn nog onduidelijkheden, maar de Bevb helpt de risico’s inzichtelijk te maken en biedt handvatten om op die risico’s te sturen.

“De wereld van Kafka”, zo noemde burgemeester Jan Waaijer van Zoetermeer in zijn presentatie de situatie waarin mensen terecht komen wanneer zich incidenten voordoen met buisleidingen en zij zich de vraag stellen: ‘Bij wie moet ik zijn, wie is eigenlijk de baas onder grond’. Wat hij maar wilde zeggen: er is nog veel onduidelijkheid over wie waar verantwoordelijk voor is. Is dat de eigenaar, de exploitant, of de beheerder misschien? Of toch het bevoegd gezag? Waaijer was een van de inleiders op de themabijeenkomst van de Kennistafel Buisleidingen op 22 juni in Utrecht. Aan de hand van voorbeelden schetste hij de dilemma’s waarin zijn gemeente keer op keer terecht komt bij boren, graven, bouwen en andere werkzaamheden waarbij tevens ondergrondse buisleidingen een rol spelen. Vaak is overigens niet eens bekend dat er kabels of leidingen liggen, omdat landelijk gezien nog steeds maar zo’n 40 procent is opgenomen in bestemmingsplannen. En is een kapot getrokken elektriciteitskabel al heel vervelend en veroorzaker van veel economische schade; de gevolgen van een beschadigde buisleiding bedoeld voor het transport van gevaarlijke stoffen kunnen vele malen ernstiger zijn. Waaijer trok aan het einde van zijn betoog conclusies die gedurende de rest van de bijeenkomst opgeld bleven doen: deel als betrokkenen zoveel mogelijk kennis met elkaar, zoek de samenwerking, vul de laatste lacunes op het gebied van wet en regelgeving op en maak duidelijk bij wie de eindregie ligt.

Dat er grote behoefte aan deze themabijeenkomst was, bleek uit de opkomst in Utrecht. In de zaal zaten een kleine honderd vertegenwoordigers (er moesten stoelen worden bijgezet) van gemeenten, provincies, rijk, veiligheidsregio’s milieudiensten, bedrijfsleven en kenniscentra. Behalve de inleiding van de Zoetermeerse burgemeester waren er inleidingen van beleidsmedewerker Externe Veiligheid Edwin Pirson van de gemeente Sittard-Geleen en Paul Kassenberg van de Gasunie. Pirson vertelde aan de hand van twee casussen voor welke oplossingen in zijn gemeente is gekozen om mogelijke Bevb-knelpunten te ondervangen bij het bepalen van plaatgebonden risico’s (PR) en groepsgebonden risico’s (GR). De presentatie van de heer Kassenberg betrof een meer algemene inleiding over ‘praktische zaken bij risicosanering’.

Groepsdiscussies
Gevoed door de inleiders gingen de bezoekers van de themabijeenkomst zelf aan de slag in groepsdiscussies. Daarvan waren er vijf, die ieder een eigen stelling behandelden. Twee voorbeelden van deze stellingen: ‘Met het Bevb hebben we de risico’s van buisleidingen goed in de hand’, en ‘De verplichting in het Bevb om de ligging van buisleidingen binnen vijf jaar op te nemen in bestemmingsplannen is onhaalbaar voor gemeenten.’ Aansluitend werden de uitkomsten van de groepsdiscussies plenair teruggekoppeld.

Voor de nieuwsgierigen: het antwoord op de beide genoemde stellingen later in de plenaire terugkoppeling bleek nee te zijn. Maar wel twee keer een nee met ieder hun mitsen, maren, randbepalingen en andere slagen om de arm. Het ging er ook niet om ter plekke oplossingen te vinden voor alle mogelijk praktische problemen. Het was de organisatoren vooral te doen om het op gang brengen van de discussie om zo te komen tot kennisdeling. En dit laatste lukte bijzonder goed.

In de groepen werd geanimeerd gediscussieerd aan de hand van de stellingen aangevuld met door de deelnemers aangedragen praktijkvoorbeelden. Dat bood voor velen antwoorden op hun eigen vragen. Daar waar de groep er niet of niet helemaal uit kwam, werden niet zelden afspraken gemaakt voor vervolgoverleg. Misschien konden de partijen na hier wat meer tijd voor te hebben genomen dan wel tot oplossingen komen, zo was de achterliggende gedachte.

Netwerken
Al doende waren de aanwezigen al dan niet bewust bezig met netwerken, een van de andere gedachten achter de themabijeenkomst. En dat netwerken zette zich voort tot in de afsluitende lunch. Handen werden geschut, kaartjes uitgewisseld en afspraken gemaakt.

Dagvoorzitter Jan Lonink blikte dan ook tevreden terug. Jan is burgemeester van Terneuzen en bestuurslid van het Platform Transportveiligheid met de portefeuille Buisleidingen in zijn pakket. “Binnen themabijeenkomsten wordt beleid en praktijk rond een gecompliceerd onderwerp bijeen gebracht. De opgedane kennis wordt met andere professionals op bijeenkomsten zoals deze gedeeld. Daarna kan de kennis verder uitwaaieren doordat de mensen hier hun kennis op hun beurt overdragen op andere collega’s en ook hen in contact brengen met collega-professionals elders. Zo ontstaat een uitgebreid kennisnetwerk.”

Een vergelijkbare mate van tevredenheid viel te beluisteren bij Simone van Dijk, voorzitter van de Kennistafel Buisleidingen. Zij is een van de autoriteiten op het gebied van externe veiligheid in relatie tot buisleidingen. Volgens haar heeft de themabijeenkomst in Utrecht een nieuwe bijdrage geleverd aan het dichten van de kloof tussen gemeenten en bedrijfsleven. “De Bevb richt zich op zowel het bevoegd gezag als de exploitanten. Maar de precieze rolverdeling is nog niet helemaal duidelijk. Bijeenkomsten zoals deze vergroten het wederzijds vertrouwen. Hier wordt kennis gedeeld en samenwerking gezocht, en dat is ook wat nodig is. Als de partijen aansluitend ook nog eens met pragmatische oplossingen komen, is het helemaal goed. Zo tillen we het vakgebied met z’n allen naar een hoger niveau.”

Het antwoord van Van Dijk op de centrale vraag van de bijeenkomst ‘Bevb, wat kun je er mee?’ geldt waarschijnlijk voor het gros van de aanwezigen: “Daar kunnen we veel mee. Het Bevb helpt de risico’s onder de grond inzichtelijk te maken. Zo’n zestig procent van de buisleidingen is bijvoorbeeld nog altijd niet opgenomen in bestemmingsplannen, en veel gemeenten wisten dit tot voor kort niet eens. Een ander voordeel is dat het Bevb mogelijkheden biedt om te sturen op die risico’s. Dat valt nog niet mee, maar het Bevb bevat wel handvatten om het te doen. Dat is pure winst.”

Voor een fotopresentatie klik hier